W sobotę 25 kwietnia dodaliśmy 2 teksty - Ernesta Mandla - wieloletniego przywódcy i głównego teoretyka posttrockistowskiego Zjednoczonego Sekretariatu IV Międzynarodówki - pt. "Dlaczego jestem marksistą" i również już nam znanego Izaaka Deutschera: "Przesłanie nieżydowskiego Żyda".
Względem tekstu Deutschera warto zwrócić na komentarz, jakim opatrzyli go Ewa Balcerek i Włodek Bratkowski z wortalu "Dyktatura Proletariatu":

"Oto typowy słowotok tzw. marksizmu po holokauście, w którym to "geniusz żydowski" odnajduje się w "żydowskich rewolucjonistach", do których pospołu należą: Spinoza, Heine, Marks, Róża Luksemburg, Trocki i Freud. Wspólnota "rewolucjonistów nie Żydów" czy wspólnota "rewolucjonistów Żydów" z "rewolucjonistami nie Żydami" nie budzi większego zainteresowania Izaaka Deutschera. "Nieżydowski Żyd" nawet w pełni zasymilowany musi w posttrockizmie i "marksizmie po holokauście" zostać na wieki wieczne wpisany na podstawie niedookreślonego i tak ulotnego żydowskiego TEMPERAMENTU oraz pochodzenia (co oczywiście w przeciwieństwie do nazistów I. Deutscher nie akcentuje) w poczet sławnych Żydów rewolucjonistów.
Prawda historyczna była jednak inna - ani Marks, ani Róża Luksemburg, ani Trocki nie czuli się nigdy Żydami, a rewolucjonistami (i Polką - Róża) owszem. Rewolucjonistów Żydów w Polsce i na świecie również nie brakowało. Ich nazwiska nie są jednak aż tak znane i opiniotwórcze. W latach 20. XX w. mieliśmy przecież do czynienia z rozłamami w Bundzie (Kombund), w Poalej Syjon, "Ferajnikte"i pomniejszych robotniczych organizacjach żydowskich. Żydzi rewolucjoniści, którzy przeszli do KPRP nigdy nie wypierali się swojego żydowstwa. Mogli to zresztą potwierdzić znajomością języka (jidisz) i kultury żydowskiej. Warto ich wymienić. Oto np. delegaci na II Zjazd Komunistycznej Partii Robotniczej Polski: Saul Amsterdam-Henrykowski (z Poalej Syjon), Gordin Izaak (ps. Aleksander Lenowicz z "Ferajnikte"), Aron Lewartowski (z Poalej Syjon), Mendel Michrowski (z Poalej Syjon), czy Ludwik Rozenberg (z Poalej Syjon). Część z nich była nawet członkami ścisłego kierownictwa KPP, inni pracowali w Centralnym Wydziale Żydowskim KC KPRP. Polaków pochodzenia żydowskiego w KPP również nigdy nie brakowało. A jednak odczuwalna była nieznajomość języka żydowskiego, jidisz. Stąd absurdalna wydawałoby się potrzeba uczenia się tego języka przez rewolucjonistów polskiego pochodzenia - casus Jerzego Czeszejko-Sochackiego specjalisty od spraw narodowościowych PPS i KPP, i tłumacza z jidisz na konferencjach partyjnych, który to język żydowskiego proletariatu opanował w więzieniu i nie raz wykorzystywał znajomość tego języka w trakcie swoich wieców, gdy orientował się, że większość słuchających go robotników to właśnie polscy Żydzi."

Tekst Mandla - poza swoją popularyzatorską formą ogólnych (i abstrakcyjnych) celów i dążeń ruchu marksistowskiego (w której to formie sprawuje się całkiem nienagannie) - znamionuje charakterystyczna dla nurtu trockistowskiego po śmierci Lwa Trockiego i II wojnie światowej rozpływowa tendencja do porzucenia klasy robotniczej jako podstawowego i fundamentalnego podmiotu przemian historycznych na rzecz podmiotu "kombinowanego", konstruowanego w oparciu o czynniki ogólnoludzkie i humanistyczno-humanitarne, a nie obiektywno-ekonomiczne. Rys ten, charakterystyczny zwłaszcza dla myśli posttrockistowskiej po rewolcie 1968 roku, najlepiej wyraża następujący akapit tekstu:

"Wynika z tego, że istnieje również komponent etyczny marksizmu, posiadający obiektywną podstawę materialną. Kiedy konsekwentni marksiści mówią, że podchodzą do wszystkiego z punktu widzenia proletariackiej walki klasowej, mają na myśli to, że ten punkt widzenia opiera się na następującym teoremacie: tylko to, co rozwija proletariacką świadomość klasową i, między innymi, głębsze rozumienie przez robotników fundamentalnej różnicy między społeczeństwem burżuazyjnym a bezklasowym, może w ostatecznym rachunku sprzyjać walce klasowej. To z kolei pociąga za sobą uznanie konieczności praktycznej walki z każdą formą wyzysku i ucisku - kobiet, poszczególnych ras, narodowości, narodów, grup wiekowych i tak dalej - jako elementu niezbędnego ogólnoświatowej walki o socjalistyczny ustrój społeczny. Marksizm zaczyna się od nauki, "że człowiek jest istotą najwyższą dla człowieka", a więc kończy się "kategorycznym nakazem obalenia wszystkich stosunków, w których człowiek jest istotą poniżoną, ujarzmioną, opuszczoną i godną pogardy"."

Przy najbliższej okazji powrócimy do tematyki ekonomii okresu przejściowego (Jewgienij Prieobrażenski) oraz problematyki polityki rewolucyjnej (György Lukács).

Podczas ostatnich aktualizacji strony przedstawiliśmy Wam osobę Johna Bellamy Fostera - profesora socjologii z Uniwersytetu Oregon, redaktora naczelnego czasopisma Monthly Review. Chwilę wcześniej gościliśmy przez dłuższy czas Paula M. Sweezy'ego - zmarłego niedawno (2004 rok) amerykańskiego ekonomistę marksistowskiego.
Dziś chcemy zaproponować Wam lekturę dość ciekawego zestawu tekstów składającego się z wywiadów z osobami, które podobnie jak Foster czy Sweezy, uchodzą za "współczesny wyraz myśli marksistowskiej". Na ile "marksistowskiej" w tradycyjnym rozumieniu - przekonacie się sami. Ze swojej strony chcemy tylko zaznaczyć dość zgodną cechę wszystkich tych tekstów, a właściwie stanu myślowego ich autorów - swoisty "otwarty eklektyzm", który w bardzo wielu środowiskach lewicowych uchodzi za atut, a nawet za cnotę, którą należy czcić i strzec niczym świętego ognia. "Otwarty eklektyzm" polega na inkorporowaniu do myśli marksistowskiej "nowych" zagadnień, dotychczas będących formą ideologii ruchów alternatywnych - przede wszystkim kwestii ekologicznych, "genderowych" i rasowo-etnicznych. Sama inkorporacja nie byłaby czymś złym, gdyby jej rezultatem nie było, jak w przypadku prezentowanych tekstów, zatracenie jądra myśli marksistowskiej (zniesienie systemu pracy najemnej poprzez likwidację prywatnej własności środków produkcji przez i pod kontrolą zorganizowanej klasy robotniczej - wytwórcy w procesie produkcji wartości dodatkowej - i stworzeniu społeczeństwa socjalistycznego/komunistycznego), przez które to zatracenie buduje się platformę polityczną dla bieżących działań, starając się przyciągnąć na swoją stronę jak największą ilość zwolenników "ogólnie niezadowolonych z istniejącego systemu". Potrzebna i konieczna "permanentna aktualizacja" marksizmu o zmieniającą się rzeczywistość społeczną w tym wypadku okazuje się prostym porzuceniem dawnych, klasycznych i dotychczas wciąż niezrealizowanych celów, na rzecz tego, co rzeczywistość wytwarza tylko jako "zjawisko", ale nie "istotę", i na przyjmowaniu celów, które praktycznie mogą być realizowane przy zachowaniu podstaw istniejącego systemu społeczno-ekonomicznego.
Wszystkie wywiady zostały przeprowadzone w tym roku, stanowią naszym zdaniem wyśmienity przegląd współczesnego stanu intelektualnego akademickiego obozu teoretycznego odwołującego się do tradycji myśli Marksa i marksizmu. Każdy tekst został opatrzony przez nas króciutką notką o bohaterze danego wywiadu. Zapraszamy więc do lektury Daniela Bensaïda "Liberalizm wchłonął lewicę" i "Strategie zmieniania świata"; Davida Harvey'a "Przestrzenie marksizmu"; Fredrica Jamesona "Trzeci etap kapitalizmu" i Michaela Löwy "Ekosocjalizm".

Po dłuższym czasie publikowania tekstów kontynuatorów, komentatorów i propagatorów teorii marskistowskiej powracamy do korzeni. Z hasłem na ustach "Zurück zu Marx!" ("Z powrotem do Marksa!") przedstawiamy Wam dziś zbiorczo - gdyż teksty te ukazywały się na przestrzeni ostatniego półtora tygodnia, więc bacznym oczom nie są nieznane - 6 części pracy powszechnie i słusznie określanej jako "Biblia klasy robotniczej" - I tomu "Kapitału. Krytyki ekonomii politycznej" autorstwa Karola Marksa.
Dokonany dobór materiału stanowi źródłową podbudowę ostatnich fragmentów pracy Paula M. Sweezy'ego; ma również u swych podstaw względy praktyczne - wszystkie te fragmenty wchodzą w zakres lekturowy zajęć z filozofii społecznej, jakie odbywały się (i mamy nadzieję, że będą nadal) w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego u dr. Marcina Pańkowa. Liczymy, że ułatwiony dostęp do lektury przyczyni się do większej jej znajomości wśród ogarniętych powszechną chorobą postmodernistycznej pustki intelektualnej studentów i przyszłych adeptów nauk filozoficznych, co jednocześnie zaprocentuje zmniejszonym odsetkiem równie napuszonych, co pełnych bredni prac podejmujących w taki czy inny sposób problematykę marksizmu.
Ponieważ ideą niniejszych newsów nie jest omawianie publikowanych prac, a tylko rola informacyjna - zapraszamy już więc do lektury "Przedmowy do pierwszego wydania Kapitału", "Posłowia do drugiego wydania Kapitału", "Przedmowy i posłowia do francuskiego wydania Kapitału", i rozdziałów: "Fetyszystyczny charakter towaru i jego tajemnica", "Proces pracy i proces pomnażania wartości", "Kapitał stały i kapitał zmienny".

W niedzielę i dzisiaj zamieściliśmy 3 kolejne rozdziały z pracy Paula Marlora Sweezy'ego "Teoria rozwoju kapitalizmu". Są to 3 pierwsze rozdziały z całej książki i mają charakter zasadniczego wprowadzenia w całą problematykę Marksowskiej ekonomii politycznej. Rozumieć przez to należy, że udostępniają czytelnikowi wiedzę o samych postawach, na których teoria marksistowska się opiera - wiedzę o Marksowskim prawie wartości. Z punktu widzenia osób interesujących się tymi zagadnieniami, a zwłaszcza z punktu widzenia osób już obeznanych co nieco z analizą towaru i jego wartością - rozdziały te mogą być czymś na nowo inspirującym i otwierającym nowe pola poszukiwań. Wynika to z oryginalnego (przynajmniej na gruncie polskiego piśmiennictwa specjalistycznego) rozdzielenia problematyki wartości na aspekt ilościowy i aspekt jakościowy i ukazaniu, jak często krytyka teorii marksistowskiej mieszała obydwa porządki - powodując, że z punktu widzenia swoich celów, była zupełnie nieskuteczna i bezpłodna.
Ponieważ ciągle jeszcze wiele umysłów fascynuje spór o charakter myśli Marksistowskiej - czy stanowiła zupełnie nowe jakościowo ujęcie, swoiste "cięcie epistemologiczne" (Althusser) w dotychczasowej wiedzy, czy też była zwykłym "alternatywnym ujęciem tych samych problemów" - obok zagadnień prawa wartości gorąco zachęcamy do lektury rozdziału metodologicznego.
Jako, że nie ma sensu się uzewnętrzniać, gdy można przeczytać coś systematycznego i naprawdę wartościowego - zapraszamy już tylko do lektury: "Metody Marksa", "Problemu wartości od strony jakościowej" i "Problemu wartości od strony ilościowej".

Dzisiaj zapraszamy do lektury rozdziałów XIII i XIV z książki Paula M. Sweezy'ego "Teoria rozwoju kapitalizmu": "Państwo" i "Rozwój kapitału monopolistycznego".
Przy okazji, korzystając ze świątecznych dni, rozpoczęliśmy eksperymentowanie z dostarczaną wraz z systemem zarządzania treścią tej strony internetowej - Galerią. Nie ukrywamy, że kompletnie nie mamy pomysłu na jej wykorzystanie. Na razie, nawiązując do ostatnio publikowanych tekstów, postanowiliśmy umieścić kilka zdjęć Sweezy'ego, Fostera, Barana i Hubermana (zobacz). Jeśli chcielibyście doradzić nam kierunki rozwoju tej części naszej strony internetowej - zapraszamy do kontaktu! Wychodzimy bowiem z założenia, że zawsze mile jest móc spojrzeć w twarz autora, z którym właśnie intelektualnie obcujemy :)

Zapraszamy do lektury kolejnych dwóch rozdziałów z książki Paula Marlora Sweezy'ego "Teoria rozwoju kapitalizmu": "Kryzysy realizacji" i "Chroniczna depresja?", stanowiących zakończenie części publikacji o kryzysach i depresjach w ustroju kapitalistycznym. Znajdziecie w nich rozważania na temat teorii nadprodukcji (rodzącej kłopoty z realizacją przez kapitalistów przemysłowych pełnej wartości dodatkowej wytworzonego towaru), teorii nierównomiernego rozwoju działów gospodarki a także teorii podkonsumpcji (czy: subkonsumpcji), która jest kluczowa w myśli Sweezy'ego oraz innych amerykańskich ekonomistów marksistowskich (w tym m.in. dla Paula A. Barana, którego z czasem będziemy chcieli Wam również przedstawić).
Z teorią podkonsumpcji będą wiązać się kolejne rozdziały, które przedłożymy Wam jeszcze w tym roku: rozdział o państwie i jego funkcjach ekonomicznych (redystrybucja wartości dodatkowej poprzez mechanizm systemu podatkowego, szeroko pojętych świadczeń socjalnych, administrację publiczną itd.) a także o centralizacji kapitału w spółki, trusty czy koncerny, oraz o roli banków w systemie. Pozostajemy tym samym w naszym głównym obszarze tematycznym - marksistowskich studiów nad kryzysem ekonomicznym.

W przed-Andrzejkowy wieczór na stronach SKFM pojawiają się kolejne 2 rozdziały z klasycznej pracy Paula M. Sweezy'ego, z którą mamy ostatnio do czynienia. Szczególnie polecanym do lektury i uważnego przyswojenia jest rozdział IV pt. "Wartość dodatkowa i kapitalizm", w którym w wybitnie syntetyczny i uporządkowany sposób poznacie (bądź przypomnicie sobie) podstawowe wzory ekonomiczne na wyliczanie wysokości stopy wartości dodatkowej, organicznego składu kapitału i stopy zysku. Te wielkości są absolutnie podstawowe, by rozumieć istotę tez teorii marksistowskiej i by bez problemu poruszać się w problematyce rozważań ekonomicznych i stawianych w związku z nimi zagadnień (np. wyzysku ekonomicznego czy wewnętrznych sprzeczności systemu kapitalistycznego). Rozdział ten, podnosząc problematykę wartości dodatkowej (i co za tym idzie: jej przywłaszczania przez klasę kapitalistów), stanowi samo sedno oryginalnego charakteru myśli marksistowskiej względem innych, niemarksistowskich czy okołomarksistowskich, teorii społecznych. Tytułem jeszcze jednej uwagi: przypomnijmy, że rzecz dotyczy materialnej produkcji społecznej, przemysłowego wytwarzania towarów przez klasę robotniczą na rzecz kapitalistycznego rynku. Tylko w tym przypadku możemy kompetentnie mówić o wytwarzaniu i zawłaszczaniu wartości dodatkowej. Problematykę nieprodukcyjnych sektorów gospodarki i osób w nich zatrudnionych (np. sfera usług) będziemy prezentować w najbliższym czasie. Wtedy poznamy też (lub przypomnimy sobie - proszę pamiętać o świetnej i klasycznej publikacji Jana Młota "Kto z czego żyje?") źródła zysku i wynagrodzeń, które otrzymują przedsiębiorcy i pracownicy w ramach tego sektora.
Drugim rozdziałem jest zapowiadany już rozdział VI "Zniżkowa tendencja stopy zysku" - będący w ścisłym w związku z rozważaniami o wartości dodatkowej oraz charakterem kryzysów strukturalnych gospodarki kapitalistycznej.
W nadchodzącym czasie dokończymy przedstawienie drugiego typu kryzysów kapitalizmu (tzw. kryzysy realizacji) oraz przemyślimy temat perspektyw rozwojowych kapitalizmu - bogatsi już o poprzednio prezentowane części.
Zapraszamy do lektury!

Tytułem postscriptum do dzisiejszych dwóch rozdziałów z książki Paula M. Sweezy'ego, zamieszczamy skrócony przekład artykułu Johna Bellamy Fostera z tegorocznego numeru czasopisma Monthly Review pt. "Kryzys a finansjeryzacja kapitału".
John Bellamy Foster - cytując angielską wersję Wikipedii - jest urodzonym 19 sierpnia 1953 roku redaktorem niezależnego czasopisma socjalistycznego Monthly Review i profesorem socjologii na Uniwersytecie Oregon w mieście Eugene. W swoich książkach i artykułach porusza tematy ekonomii politycznej, socjologii środowiska naturalnego i teorii marksistowskiej.

Dziś pojawiły się kolejne 2 rozdziały z pracy "Teoria rozwoju kapitalizmu" autorstwa Paula Marlora Sweezy'ego - rozdział VIII pt. "Istota kryzysów kapitalistycznych" i rozdział IX pt. "Kryzysy związane ze zniżkową tendencją stopy zysku".
Biorąc pod uwagę wagę tych rozdziałów - w kontekście obecnych zjawisk w światowej gospodarce kapitalistycznej (której gospodarka polska, czy europejska, jest nieodłączną częścią) - powinny one były pojawić się na naszej stronie w pierwszej kolejności. Tym samym nadrabiamy zaległości.
W najbliższym czasie postaramy się przygotować dla Was rozdział poświęcony drugiemu wariantowi kryzysów systemu kapitalistycznego - tzw. kryzysom realizacji przez kapitalistów pełnej wartości wyprodukowanych towarów - oraz rozdział o ekonomicznym prawie zniżkowej tendencji stopy zysku.

Dziś prezentujemy Wam dwójkę nowych autorów, klasyfikujących się do grupy "pierwszego pokolenia marksistów polskich" - Cezarynę Wojnarowską (z tekstem "Rozwój i charakterystyka burżuazyjnej ekonomii") oraz Witolda Piekarskiego (z tekstami "Karol Marks" oraz wspólnie napisanym ze znanym nam już Szymonem Dicksteinem (pseudonim: Jan Młot) "Nekrologiem redakcji "Przedświtu" dla uczczenia pamięci Karola Marksa").
Witold Piekarski jest m.in. autorem pierwszego polskiego przekładu "Manifestu Partii Komunistycznej" Marksa i Engelsa. O Wojnarowskiej możecie się czegoś więcej dowiedzieć na polskich stronach Wikipedii. Jej "Rozwój i charakterystyka burżuazyjnej ekonomii" uchodzi za jeden z najlepszych w historii początków marksizmu na ziemiach polskich szkiców poświęconych historii myśli ekonomicznej.
"Karol Marks" autorstwa Piekarskiego jest zaś pierwszym w języku polskim zarysem biografii Karola Marksa wraz z próbą charakterystyki całości jego teorii społecznej.
Miłej lektury!